ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΟΙΤΗΣ
Ιδρύθηκε το 1966 με το ΒΔ 218/1966 και έχει έκταση πυρήνα 3.010 εκτάρια και έκταση περιφερειακής ζώνης 4.200 εκτάρια. Βρίσκεται στο Νομό Φθιώτιδας, κοντά στη
ν Υπάτη και την Παύλιανη, στο βουνό της Οίτης. Υψομετρικά εκτείνεται από τα 400μ. μέχρι τα 2.116μ. της κορυφής Γρεβενό. Αλλες κορυφές είναι ο Σέμπεης (2.806μ.), ο Αλούμπεης (2.058μ.) και ο Πύργος (2.152μ.) που είναι και η ψηλότερη κορυφή της Οίτης.
Το μεγαλύτερο τμήμα του δρυμού καλύπτεται από δάση κεφαλληνιακής ελάτης με διάκενα από λιβαδική βλάστηση. Μέσα σε αυτά συναντώνται ο κόκκινος κρίνος και μια μεγάλη ποικιλία από πλατύφυλλα δένδρα και θάμνους (πλατάνια,σφενδάμους, γαύρους, ιτιές κ.ά.) σε μικρές συδενδρίες ή μεμονωμένα άτομα. Στο νοτιοδυτικό τμήμα του δρυμού απλώνεται ένα οροπέδιο, οι Λιβαδές, με πλούσια βλάστηση αλλά και ενδημικά φυτά της Ελλάδας, όπως ο νάρκισσος.
Η πανίδα περιλαμβάνει κοινά και ευρέως διαδεδομένα είδη, αλλά πλούσια σε ποικιλία και με μεγάλους πληθυσμούς. Η ορνιθοπανίδα περιέχει κυρίως δασόβια είδη, ενώ μεγάλη ποικιλία εμφανίζουν και οι πληθυσμοί των αμφιβίων και των ερπετών.
Η προσπέλαση γίνεται από το δρόμο που συνδέει τα χωριά Παύλιανη και Κουμαρίτσι με το χωριόΚαστανιά Υπάτης και διασχίζει το δρυμό στα νότια υψίπεδα, ενώ στις βόρειες απότομες πλαγιές υπάρχουν μονοπάτια που ξεκινούν από τα χωριά Υπάτη, Μεξιάτες και Κομποτάδες. Μέσα στον πυρήνα υπάρχει καταφύγιο του Ορειβατικού Συλλόγου Λαμίας, όπου προσφέρεται φιλοξενία κατόπιν συνεννοήσης με το Σύλλογο.
Ο Εθνικός Δρυμός της Οίτης είναι ένας από τους 10 Εθνικούς Δρυμούς της Ελλάδας και αποτελεί ένα σημαντικό βιότοπο πλούσιο σε χλωρίδα και πανίδα Ο ορεινός όγκος της Οίτης και ο Εθνικός Δρυμός υποβαθμίζεται συνεχώς από τις ποικίλες ανθρώπινες δραστηριότητες Είναι σίγουρο ότι χρήζει ιδιαίτερης προστασίας, τέτοια, όπως προκύπτει από τη σχετική νομοθεσία και το Προεδρικό Διάταγμα, που ορίζει το καθεστώς λειτουργίας του Δρυμού
Ανήκει στο νομό Φθιώτιδας και απλώνεται πάνω στο βουνό Οίτη, απέναντι από τον κάμπο της Λαμίας και την κοιλάδα του ποταμού Σπερχειού. Ο πυρήνας του εθνικού δρυμού εντοπίζεται στα δυτικά των χωριών Υπάτη, Καστανιά και Νιοχώρι, έχει συνολική έκταση 14.000 στρεμμάτων και περιλαμβάνει τη δεύτερη σε ύψος κορυφή της Οίτης, το Γρεβενό (2.116 μ.), τις κορυφές Σέμπι (2.086 μ.) και Αλύκαινα (2.056 μ.), το οροπέδιο Λιβαδιές και τις εκβολές του Γοργοπόταμου.
Κοντά στην Υπάτη και την Παύλιανη, στο Νομό Φθιώτιδας και στο ομώνυμο βουνό, που ορθώνεται επιβλητικά στα νότια της κοιλάδας του Σπερχειού ποταμού, ιδρύθηκε ο Εθνικός Δρυμός Οίτης, που εκτείνεται υψομετρικά από τα 400 μ. μέχρι τα 2.116 μ. της κορυφής Γρεβενό. Αλλες κορυφές είναι ο Σέμπεης (2.086 μ.), ο Αλούμπεης (2058 μ.) και ο Πύργος (2152 μ.) που είναι και η ψηλότερη της Οίτης. Ανάμεσα στις τρεις τελευταίες κορυφές αρχίζει ο ονομαστός παραπόταμος του Σπερχειού, ο Γοργοπόταμος, που έγινε σύμβολο της αντίστασης του έθνους στις μέρες της Γερμανικής κατοχής.
Παλιότερα το βουνό αυτό αποτέλεσε ορμητήριο αντίστασης στην Τουρκική στρατιά των Κιοσέ Μεχμέτ και Ομέρ Βρυώνη, όταν το 1821 κατέβηκαν να πνίξουν την επανάσταση των Ελλήνων. Στην πλατεία των Κομποτάδων σώζονται τα πλατάνια που στη σκιά τους συσκέφθηκαν ο Δυοβουνιώτης, ο Γκούρας και ο Αθανάσιος Διάκος, πριν από την ηρωική του θυσία στη γέφυρα της Αλαμάνας (Σπερχειού).
Αλλά η ιστορικότητα του χώρου χάνεται στα βάθη της μυθολογίας. Σε μικρή απόσταση από τα νότια όρια του δρυμού σώζονται τα ερείπια του ναού του Ηρακλή, στον τόπο που λυτρώθηκε από τον τυρανικό χιτώνα της Διάνειρας, πάνω στην πυρά και έγινε ημίθεος με την επέμβαση του Δία.
Ο κύριος ασβεστολιθικός όγκος της Οίτης, με την τοπική της ιδιαιτερότητα που την χαρακτηρίζουν φαραγγώδεις χαραδρώσεις, αμβλύνεται στο νότιο τμήμα του Δρυμού όπου η εμφάνιση του αργιλικού σχιστόλιθου διαμορφώνει λοφώδη υψίπεδα με απαλές καμπύλες γραμμές και ανοιχτό ορίζοντα.
ΔΡΑΣΕΙΣ - ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ
Σήμερα γίνονται πράγματα για την Οίτη χωρίς την άποψη της τοπικής κοινωνίας και των οικολογικών οργανώσεων. Αυτό ίσως αποτελεί ένα από τα βασικότερα προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας στη διαχείριση των κοινών. Η ενσωμάτωση των απόψεων αλλά και των προτάσεων των τοπικών κοινωνιών, κοινωνιών που επηρεάζονται άμεσα από κάποιες ενέργειες, παραγκωνίζονται, μέχρι η γενική κατακραυγή να σταματήσει κάθε πρόγραμμα που έχει ξεκινήσει. ι
·Προγράμματα στα πλαίσια του Γ' ΚΠΣ και της Διαχείρισης των Ορεινών Όγκων είναι σε εξέλιξη, καθώς και το διακρατικό πρόγραμμα INTERREG III του ΥΠΕΧΩΔΕ
Οφείλουμε να σεβαστούμε την αγωνία και τις προτάσεις της τοπικής κοινωνίας, που θέλει την Οίτη συνολικά
(και όχι μόνο τον Εθνικό Δρυμό) σαν χώρο παραγωγικής ανάπτυξης και πηγή απασχόλησης με ήπιες παρεμβάσεις στα πλαίσια του οικοτουρισμού και της προστασίας της φύσης.
- Τον σχεδιασμό ενός μακροπρόθεσμου προγράμματος ανάπτυξης της ευρύτερης περιοχής και των ορεινών οικισμών της Οίτης με όρους και προϋποθέσεις ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΜΟΥ και άξονα την οικολογική προσέγγιση της πλούσιας χλωρίδας και πανίδας με μελέτη, παρατήρηση, τις ομορφιές της φύσης, την ιστορία και τα μνημεία της περιοχής, την παράδοση και τα παραδοσιακά προιόντα
Βλάστηση-χλωρίδα
Το μεγαλύτερο μέρος του Δρυμού καλύπτεται από ελατόδαση κεφαλληνιακής ελάτης (Abies cephalonica) που διακόπτονται από μικρά ή μεγάλα διάκενα με λιβαδική βλάστηση. Στα ελατοδάση συναντά κανείς το θαυμάσιο κόκκινο κρίνο (Lilium chalcedonicum) και μια μεγάλη ποικιλία από πλατύφυλλα δέντρα και θάμνους όπως μελιό (Fraxinus ornus), γαύρο (Carpinus sp.), σφενδάμια (Acer sp.), κράταιγους (Crataegus sp.), προύνους (Prunus sp.), πλατάνια (Platanus sp.), ιτιές (Salix sp.), κ.λ.π., σε μικρές συδενδρίες ή μεμονωμένα άτομα. Ιδιαίτερο φυτοκοινωνικό ενδιαφέρον παρουσιάζει μια μικρή συστάδα από μαυρόπευκα (Pinus nigra), που βρίσκεται σε μια βόρεια στενή ράχη, σε υψόμετρο 1.300 μ. Χαμηλότερα στα 800 μ. εκτείνονται συστάδες φυλλοβόλων δρυών (Quercus sessiliflora, Q conferta) και στα βόρεια όρια του Δρυμού, πυκνοί θαμνώνες από σκληρόφυλλα είδη, όπως πουρνάρι (Quercus coccifera), αριά (Quercus llex), κουμαριές (Arbutus unedo), ρούδια (Phus coriaria), άρκευθοι (Junipers sp.) και πικροδάφνη (Nerium oleander), κύρια μέσα στα ρέματα. Στο Ν.Δ τμήμα του δρυμού απλώνεται ένα εντυπωσιακό οροπέδιο, οι Λιβαδιές, με πλούσια υπαλπική βλάστηση, όπου κυριαρχεί η αγροστώδης μαραβίτσα ή τούφα (Festuca sp.), είδη αστράγαλου (Astragalus sp.), γκενίστας (Cenista sp.), παλαμονίδας (Cnonis sp.) και πολλά ενδημικά των βουνών της Ελλάδας, όπως ο νάρκισσος (Narcisus poeticus), Diospytos lotus, Asperula oetaea, Hieracium sp., Daphne. Στους υψηλούς βράχους φυτρώνει ο Sideritis romana, είδη sempervirum, sedum κ.α.
στις περιοχές με χαμηλό υψόμετρο η βλάστηση αποτελείται κυρίως από διάφορους θάμνους (μεσογειακή μακία), πουρνάρια, κέδρα και πικροδάφνες. Στις Λιβαδιές, στο ΝΔ τμήμα του δρυμού, κυριαρχεί η αγροστώδης μαραβίτσα ή τούφα και πολλά ενδημικά φυτά της χώρας μας. Στις περιοχές με μεγαλύτερο υψόμετρο υπάρχουν τεράστια δάση με έλατα (Abies Cephalonica), ενώ κατά μήκος των ρεμάτων υπάρχει υδρόβια βλάστηση.
Η χλωρίδα της Οίτης περιλαμβάνει πλήθος σπάνιων φυτών (λ.χ. Lilium Chalcedonicum, Viola Poetica, Gentiana Lutea, Viola Aetolica, Asperula Oetaea, Narcissus Poeticus) και αρκετά τοπικά ενδημικά, όπως Thlaspi Kotshyanum, Allium Phthioticum, Veronica Oetaea.
Πανίδα
Η πανίδα της Οίτης, αν και είναι πλούσια σε ποικιλία ειδών και πληθυσμό, περιλαμβάνει μάλλον κοινά και ευρέως διαδεδομένα είδη. Ενα μικρό κοπάδι από αγριόγιδα (Rupicapra rupicapra) είναι πιθανόν ο νοτιότερος πληθυσμός του είδους στην Ελλάδα, ενώ ο λύκος (Canis lupus) μπορεί περιστασιακά να εμφανισθεί το χειμώνα.
Η πτηνοπανίδα της περιοχής είναι τυπική των ορεινών οικοσυστημάτων και περιλαμβάνει κυρίως δασόβια είδη. Υπάρχει επίσης ικανοποιητική ποκιλία σε ερπετά, αμφίβια και έντομα που πλουτίζουν το ζωικό κόσμο του βουνού.
Στον εθνικό δρυμό της Οίτης ζουν ζαρκάδια, λιγοστά ελάφια, αγριογούρουνα, λαγοί, αλεπούδες, σκίουροι και ασβοί. Το σπανιότερο είδος θηλαστικού που απαντά εκεί είναι το αγριόγιδο (Rupicaper Balcanicus). Από τα ερπετά και τα αμφίβια ιδιαίτερη αξία έχει ο αλπικός τρίτωνας, μικρό αμφίβιο, και η βομβίνη.
Η ορνιθοπανίδα περιλαμβάνει χρυσαετούς, φιδαετούς, μπούφους, δεντρογέρακες, πέρδικες, δρυοκολάπτες, τσαλαπετεινούς κ.λπ. Αναπαραγόμενα είδη είναι ο Σφηκιάρης Pernis apivorus, ο Φιδαετός Circaetus gallicus, ο Χρυσαετός Aquila chrysaetos, ο Πετρίτης Falco peregrinus, η Πετροπέρδικα Alectoris graeca, ο Μπούφος Bubo bubo, η Σταχτοτσικλιτάρα Picus canus, η Μαυροτσικλιτάρα Dryocopus martius, η Μεσοτσικλιτάρα Dendrocopos medius και ο Λευκονώτης Dendrocopos leucotos. Επίσης είναι σημαντική περιοχή για τα Όρνια που φωλιάζουν έξω από το Δρυμό.
χάρτης του Εθνικού Δρυμού Οίτης
